ਵਿਸ਼ਵ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਰੋਕਥਾਮ ਦਿਵਸ (World Suicide Prevention Day) ਹਰ ਸਾਲ 10 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ, ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।
•ਇਸ ਦਿਵਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਇਹ ਦਿਵਸ International Association for Suicide Prevention (IASP) ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 10 ਸਤੰਬਰ 2003 ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਰੋਕਥਾਮ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ।ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰ ਸਾਲ 10 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
•ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼
1. ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣਾ
ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਾਉਣਾ ਕਿ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਵੀ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਵਾਂਗ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
2. ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣਾ
ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ।
3. ਮਦਦ ਲੈਣ ਬਾਰੇ ਹਿਚਕਚਾਹਟ ਘਟਾਉਣਾ
ਮਾਨਸਿਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲੋੜ ਪੈਣ ’ਤੇ ਮਾਪਿਆਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ, ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
4. ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ
ਸਕੂਲਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ, ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ।
•ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਤਣਾਅ, ਇਕੱਲਾਪਣ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ, ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂ ਕੰਮ ਦਾ ਦਬਾਅ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਣਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ, ਉਸਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਨਾ ਲੈਣਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਨਾ ਛੱਡਣਾ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
•ਇਸ ਦਿਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਵਿਸ਼ਵ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਰੋਕਥਾਮ ਦਿਵਸ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਮੰਗਣਾ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਮਿਲੀ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਹਾਇਤਾ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
•2024–2026 ਦੀ ਥੀਮ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਥੀਮ ਹੈ:
“Changing the Narrative on Suicide” ਭਾਵ ਹੈ ਕਿ “ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਢੰਗ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ।”
ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਅਤੇ ਹਮਦਰਦੀ ਭਰੀ ਗੱਲਬਾਤ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ’ਤੇ ਹੈ।
•ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਤਾ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਵੱਡਿਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
